1. مفاهیم پایهی وب، شبکه و ارتباطات
این دسته شامل پروتکلها و شناسههایی است که اساس کار اینترنت و ارتباطات آنلاین را تشکیل میدهند.
IP (Internet Protocol)
به مجموعه قوانینی که نحوهی آدرسدهی و مسیریابی بستههای داده را در سراسر اینترنت و شبکههای محلی تعریف میکنند، پروتکل اینترنت (Internet Protocol) یا به اختصار IP گفته میشود.
آدرس IP، عددی منحصر به فرد است که به هر دستگاه متصل به اینترنت اختصاص مییابد و همهی دستگاهها، به واسطهی آدرس IP خود در شبکه شناسایی میشوند.
به بیان سادهتر، اگر اینترنت را یک سیستم پست جهانی در نظر بگیریم، IP معادل سیستم آدرسدهی و مسیریابی آن است. درست همانطور که یک نامه برای رسیدن به مقصد نیاز به آدرس فرستنده و گیرنده دارد، هر بستهی داده (Packet) نیز برای حرکت صحیح در شبکهی اینترنت، به آدرسهای IP مبدأ و مقصد نیاز دارد. رشتهی عددی «192.168.1.1»، نمونهای از یک آدرس آی پی است.
Domain
دامنه (Domain)، یک آدرس متنی برای شناسایی وب سایتها و (منابع دیگر) در شبکهی اینترنت است. برای انتخاب نام دامنه، به ویژگیهایی چون: خوانایی و سهولت در به خاطر سپردن (برای انسان)، مسائل مربوط به بازاریابی و برندینگ و همچنین موضوع فعالیت، نوع خدمات و امکانات وب سایت توجه میشود.
نام دامنه، معادل آدرس IP است. اما به جای رشتهای از اعداد یا کاراکترهای پیچیده، در قالب یک نام یا عبارتی ساده (برای انسان)، ارائه میشود. در واقع اگر IP را مثل «شمارهی تلفن» در نظر بگیریم، نام دامنه معادلِ «نام مخاطب» در لیست مخاطبین است. چنانچه همهی ما به جای حفظ کردن شمارهی تلفن اشخاص، نام آنها را جستجو میکنیم.
URL (Uniform Resource Locator)
به آدرس کامل هر منبع در شبکهی اینترنت، URL گفته میشود. هر آدرس URL شامل: پروتکل، نام دامنه، مسیر و بخشهای دیگری (چون نام فایل) است که در قالب رشتهای از کاراکترها و البته طبق دستورالعملی دقیق و ساختاریافته، تولید میشود.
در واقع آدرس URL است که برای رباتِ موتور جستجو تعیین میکند دقیقاً به کدام منبع، در کدام سرور، با کدام پروتکل و حتی به کدام بخش خاص از آن منبع، دسترسی پیدا کند. برای مثال: لینک زیر، یک آدرس URL است.
HTML (Hyper Text Markup Language)
HTML یا به فارسی «زبان نشانهگذاری فرامتن»، یک زبان نشانهگذاری استاندارد برای ایجاد ساختار و محتوای صفحات وب است. در واقع HTML سنگ بنای تکتک صفحات وبسایتهایی است که در اینترنت میبینیم.
توجه داشته باشید که HTML، در زمرهی زبانهای برنامهنویسی (Programming Languages) قرار نمیگیرد. بلکه نوعی زبان نشانهگذاری (Markup Language) است.
در زبانهای برنامهنویسی (مثل پایتون یا جاوا اسکریپت) دستورالعملهایی برای کامپیوتر صادر میشود تا کارهای خاصی انجام گیرد. اما HTML به جای فرمان اجرای عملیات، از تگها برای نشانهگذاری بخشهای مختلف محتوا استفاده میکند، تا مرورگر بداند هر بخش از محتوا چه نوعی است و چگونه باید نمایش داده شود.
HTTP (Hypertext Transfer Protocol)
HTTP یا به فارسی «پروتکل انتقال ابرمتن»، پروتکلی برای انتقال دادهها در شبکه جهانی وب است که امکان برقراری ارتباط بین مرورگرها و سرورها را فراهم میکند.
به بیان سادهتر، HTTP زبان استانداردی است که مرورگرها (مثلا کروم یا فایرفاکس) و سرورهای وب، برای صحبت کردن با یکدیگر، از آن استفاده میکنند.
این پروتکل، درخواستها را فرمتبندی و پاسخها را دریافت میکند و با استفاده از متدها، کدهای وضعیت و هدرها، یک مکالمه ساختاریافته را امکانپذیر میسازد.
HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure)
HTTPS، نسخهی امنِ پروتکل HTTP است که ارتباطات بین مرورگر و سرورهای وب را رمزگذاری میکند. در حالی که HTTP وظیفهی انتقال دادهها را بر عهده دارد، HTTPS با اضافه کردن یک لایهی امنیتی قدرتمند به نام SSL/TLS، اطمینان حاصل میکند که ارتباط بین مرورگر کاربر و سرور وب، کاملاً خصوصی، یکپارچه و احراز هویت شده، باشد.
بنابراین استفاده از HTTPS، نه برای اطمینان از انتقال دادهها، بلکه برای اطمینان از حفظ امنیت دادهها در پروسهی انتقال، ضروری است.
NsLookup (Name Server Lookup)
Nslookup یک ابزار خط فرمان است که برای پرسوجو از سیستمِ نام دامنه (DNS) استفاده میشود. این ابزار امکان دریافت اطلاعات مربوط به نامهای دامنه را از سرورهای DNS، برای شما فراهم میکند.
با کمک Nslookup شما میتوانید نحوهی ترجمهی نامهای دامنه به آدرسهای IP (Forward DNS Lookup) و آدرسهای IP به نامهای دامنه (Reverse DNS Lookup) را عملاً مشاهده کنید. به عبارت سادهتر، اگر DNS را «دفترچهی تلفن اینترنت» بدانیم، Nslookup قابلیت جستجو در این دفترچه تلفن است که به شما امکان میدهد شمارهی تلفنِ مربوط به یک نام خاص را پیدا کنید و برعکس، نام صاحب یک شمارهی تلفن خاص را بدست آورید.
Ping
Ping یک ابزار تشخیصیِ قدرتمند و اساسی برای هر فردی است که با شبکههای کامپیوتری سر و کار دارد. با استفاده از Ping میتوان قابلیت دسترسی میزبانها را بررسی کرد، زمان رفت و برگشت بستههای داده و تأخیر شبکه را اندازهگیری و مشکلات اولیه اتصال را تشخیص داد.
Ping در عین سادگی، ابزاریست کاربردی که اولین خط دفاعی در عیبیابی مشکلات ارتباطی به شمار میآید و برای تشخیص مشکلات شبکه و ارتباطات اینترنتی ضروری است.
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)
SMTP مخفف عبارت Simple Mail Transfer Protocol و به معنای «پروتکل ساده انتقال ایمیل» است. این پروتکل، نوعی استاندارد ارتباطی برای ارسال ایمیلها از فرستند به گیرنده از طریق اینترنت، فراهم میکند. به عبارت دیگر، SMTP همان چیزی است که به ایمیلها اجازه میدهد از صندوق خروجیِ فرستنده به صندوق ورودی گیرنده برسند.
اگر بخواهیم تشبیه کنیم، SMTP مانند یک پستچی است که نامهها (ایمیلها) را از مبدأ تحویل میگیرد و آنها را به مقصد (سرور گیرنده) میرساند.
2. سئو (SEO) و ابزارهای مرتبط با رتبهبندی وبسایت
این مفاهیم مستقیماً به بهینهسازی وبسایت برای موتورهای جستجو و ابزارهای مورد استفاده در این فرآیند مربوط میشوند.
SEO (Search Engine Optimization)
به مجموعه فرآیندها، تکنیکها و استراتژیهایی گفته میشود که با هدف بهبود دیده شدن یک وبسایت یا صفحهی وب در نتایج ارگانیک موتورهای جستجو (مانند گوگل، بینگ و یاهو) صورت میگیرد.
در واقع SEO، هنر و علم متقاعد کردن موتورهای جستجو برای نشان دادن وبسایت شما در رتبههای بالاتر، برای کلمات کلیدی مرتبطیست که کاربران جستجو میکنند.
Google Search Console (GSC)
GSC یک ابزار سئو تکنیکال و گزارشدهی عملکرد وبسایت است که توسط گوگل و به صورت رایگان ارائه میشود. این ابزار به صاحبان وبسایتها کمک میکند تا عملکرد سایت خود را در نتایج جستجو نظارت کنند، مشکلات خزش را شناسایی و دادههای مربوط به جستجو را ببینند.
به عبارت سادهتر، اگر موتور جستجوی گوگل را یک انسان و وبسایت شما یک کتاب در نظر بگیریم، Search Console مانند «چشمان گوگل» است که به کتاب شما نگاه میکند و «زبان گوگل» است که مشکلات را به شما میگوید و «گوشهای گوگل» است که درخواستهای شما را میشنود.
CTR (Click-Through Rate)
CTR مخفف عبارت Click-Through Rate، به معنای «نرخ کلیک» است و یک معیار اساسی در دیجیتال مارکتینگ محسوب میشود. CTR نشان میدهد چند درصد از افرادی که یک تبلیغ، لینک یا نتیجهی جستجو را میبینند، بر روی آن کلیک میکنند. بالا بودن نرخ کلیک میتواند به بهبود رتبهی سایت شما کمک کند.
به عبارت دیگر، گوگل ممکن است فکر کند: «اگر این صفحه با وجود رتبهی مثلاً چهارم، CTR بالاتری از سایتی دارد که رتبهی اول است، پس باید جایگاه آن را ارتقا دهم. چون کاربران بیشتر به آن علاقه نشان میدهند.»
حتی اگر رتبهی سایت شما تغییر نکند، بالا بودن CTR به معنای کلیکهای بیشتر و در نتیجه ترافیک بالای وبسایت شماست. ترافیک بالا، یعنی فرصتهای بیشتری برای تبدیل بازدیدکننده به مشتری وجود دارد.
Sitemap
Sitemap در مفهوم عام، به معنای نقشه یا فهرستی از همهی صفحات و محتواهای مهم یک وبسایت است. اما این نقشه به دو شکل طراحی میشود:
- XML Sitemap (نقشهی سایت برای موتورهای جستجو)
یک فایل متنی (معمولاً با فرمت XML)، که به طور خاص برای موتورهای جستجو طراحی میشود. در این فایل، فهرستی از URLهای مهم وبسایت به همراه متادادههای مرتبط (مانند آخرین تاریخ به روزرسانی صفحه، میزان اهمیت نسبی صفحه، و تناوب تغییرات) درج شده است.
- HTML Sitemap (نقشه سایت برای کاربران)
یک صفحهی وب معمولی است که با هدف کمک به کاربران برای ناوبری آسانتر و تسهیل دسترسی به محتوای بخشهای مختلف سایت طراحی میشود. HTML Sitemap حاوی لیستی از لینکهای سازمانیافته (صفحات اصلی و دستهبندیهای مهم سایت) است.
Breadcrumbs
Breadcrumbs که به فارسی «ردپای نانها»، «مسیریابها» یا حتی «خرده نانها» ترجمه میشود، نوعی ابزار کمکی ناوبری برای وبسایتها و سایر رابطهای کاربری گرافیکی (GUI) هستند. آنها یک مسیر سلسلهمراتبی (موقعیت فعلی کاربر در ساختار کلی سایت) یا تاریخچهای (مسیر بازدید کاربر، از نقطهی شروع تا صفحهی فعلی) را نشان میدهند.
به بیان سادهتر، Breadcrumbs یک خط از لینکهای متنی هستند که معمولاً در بالای صفحه (پایینتر از نوار ناوبری اصلی) قرار میگیرند و نشان میدهند که: «کجا هستید و چگونه به اینجا رسیدهاید». برای مثال: صفحه اصلی > محصولات > لباس
Schema
Schema یک پروژهی مشترک و متنباز است که توسط موتورهای جستجوی اصلی مانند: گوگل، بینگ، یاهو و یاندکس پشتیبانی میشود. هدف اصلی آن فراهم آوردن یک زبان مشترک برای وبسایتهاست، تا بتوانند دادههای خود را به شیوهای ساختاریافته و قابل فهم برای موتورهای جستجو علامتگذاری (Markup) کنند.
به بیان سادهتر، Schema یک فرهنگ لغت از تگها است که با هدف معنادار کردن محتوایی خاص برای موتورهای جستجو، به HTML وبسایت اضافه میشود. در نتیجه موتورهای جستجو دقیقا متوجه میشوند که مثلا: «این قطعه متن، نام یک محصول است.» یا «این عدد، قیمت آن محصول است.»
MOZ
سایت Moz که قبلا SEOmoz نام داشت، یکی از شرکتهای پیشرو در ارائهی ابزارهای بهینهسازی موتورهای جستجو (SEO)، منابع آموزشی برای یادگیری سئو و ابزارهای تحلیلی بازاریابی دیجیتال است.
در واقع Moz، یک پلتفرم جامع است که به کسبوکارها، بازاریابان و متخصصان سئو کمک میکند تا دیده شدن آنلاین خود را بهبود بخشند و رتبهی وبسایتشان را در نتایج موتورهای جستجو (مانند گوگل) بالا ببرند.
Lighthouse
Google Lighthouse یک ابزار متنباز، خودکار و رایگان گوگل است که برای بررسی، ارزیابی، تجزیه و تحلیل سیستماتیکِ کیفیت صفحات وب، طراحی شده است.
Lighthouse یک ابزار تشخیصی جامع محسوب میشود. زیرا وبسایتها را بر اساس مجموعهای از معیارهای گوناگون ارزیابی میکند و سپس یک گزارش مفصل، همراه با نمرات و توصیههایی برای بهبود سایت ارائه میدهد.
هدف اصلی Lighthouse کمک به توسعهدهندگان و وبمسترها برای ساخت تجربهی کاربری بهتر است. این ابزار با شناسایی نقاط ضعف فنی و عملکردی، نشان میدهد که چگونه میتوان سرعت بارگذاری، قابلیت دسترسی، سئو و کیفیت کلی وبسایت را بهبود بخشید.
3. توسعه وب و فریمورکهای رابط کاربری (UI)
این دسته شامل زبانها، کتابخانهها و فریمورکهایی است که برای طراحی و توسعهی ظاهر و عملکردِ وبسایتها و اپلیکیشنهای تحت وب استفاده میشوند.
CSS (Cascading Style Sheets)
CSS یا به فارسی «برگههای شیوهنامه آبشاری»، زبانی است که برای توصیفِ ظاهر و چگونگی نمایش اسناد HTML استفاده میشود. در واقع HTML، چارچوب و محتوای یک صفحهی وب را تعریف میکند و CSS، مسئول تمام جنبههای بصری آن است. از رنگها و فونتها گرفته، تا چیدمان، انیمیشنها و...
اگر بخواهیم تشبیه کنیم، HTML چیزی شبیه به اسکلت و دیوارهای یک ساختمان است و CSS وظیفهی رنگ آمیزی دیوارها، انتخاب مبلمان، طراحی داخلی و حتی نورپردازی و زیباسازی فضای کلی ساختمان را بر عهده دارد.
Bootstrap
Bootstrap یک فریمورکِ رایگان و متنبازِ CSS است که با هدف تسهیل و سرعت بخشیدن به توسعهی رابط کاربری وبسایتها، به خصوص برای ایجاد طراحیهای ریسپانسیو و موبایل-فرست توسعه یافته است.
Bootstrap شامل مجموعهای گسترده از قالبهای طراحی مبتنی بر HTML، CSS و JavaScript است که برای کامپوننتهای رایج رابط کاربری (مانند: تایپوگرافی، فرمها، دکمهها، جداول و...)، استایلها و رفتارهای آماده را فراهم میکند.
در واقع اگر HTML اسکلت خانه، CSS دکوراسیون و JavaScript سیستم هوشمند خانه باشد، Bootstrap مانند داشتن یک «کیت مونتاژ خانه» با قطعات پیشساختهی استاندارد، برای اجرای سبکی مدرن و مطابق با سلیقهی شماست.
MUI (Material-UI/MUI Core)
یک کتابخانهی UI متنباز و رایگان برای توسعهدهندگان React است که به دنبال ساخت رابطهای کاربری مدرن، زیبا، ریسپانسیو و با قابلیت دسترسی بالا، مطابق با اصول طراحی متریال دیزاینِ گوگل (Material Design) هستند.
این فریمورک با کامپوننتهای آماده، سیستم استایلدهی انعطافپذیر و تمرکز بر اکوسیستم React، به افراد امکان میدهد تا به سرعت و با کیفیت بالا، برنامههای کاربردی پیشرفتهای را در بستر وب ایجاد کنند.
برای درک بهتر، به مثالهای قبل باز میگردیم. ما Bootstrap را به یک کیت مونتاژ خانه با قطعات پیشساختهی استاندارد تشبیه کردیم. شما میتوانید با کمک این کیت، سبک مورد نظر خود را در خانه پیادهسازی کنید. MUI نیز مانند یک کیت مونتاژ خانه است. با این تفاوت که قطعات MUI به صورت اختصاصی برای ساخت خانههایی با «سبک معماری متریال دیزاین» طراحی شدهاند.
Next.js
Next.js به صورت کلی به عنوان یک فریمورک React متنباز و رایگان معرفی میشود. اما در عمل، یک اکوسیستم کامل برای ساخت وبسایتها و برنامههای کاربردی تحت وب با کارایی بالا است.
Next.js با قابلیتهای رندرینگ قدرتمند، بهینهسازیهای داخلی و بهبود تجربهی توسعهدهنده، به ابزاری ضروری برای هر توسعهدهندهی React تبدیل شده که به دنبال ساخت پروژههای مقیاسپذیر، سئو-فرندلی و سریع است.
Figma
یک ابزار طراحی رابط کاربری (UI) و تجربه کاربری (UX) مبتنی بر وب است که برای طراحی و نمونهسازیِ «همکاریمحور» استفاده میشود. Figma به طراحان، توسعهدهندگان، مدیران پروژه و سایر ذینفعان اجازه میدهد تا به صورت همزمان بر روی یک فایلِ طراحی کار کنند، نظرات خود را به اشتراک بگذارند و فرآیند طراحی را به شکلی کاملاً یکپارچه و شفاف، پیش ببرند.
برخلاف نرمافزارهای طراحی سنتی (مانند Photoshop یا Sketch) که نیاز به نصب دارند، Figma کاملاً در مرورگر وب اجرا میشود. این ویژگی به طراحان و توسعهدهندگان کمک میکند تا با سرعت، هماهنگی و کیفیت بالاتری با یکدیگر کار کنند و محصولات دیجیتالی بهتری را ارائه دهند.
4. سیستمهای مدیریت محتوا و زیرساختِ سرور/پایگاه داده
این مفاهیم، به نحوهی مدیریت محتوای وبسایت، نرمافزارها و سیستمعاملهای مربوط به سرورها و پایگاههای داده میپردازند.
CMS (Content Management System)
CMS یا «سیستم مدیریت محتوا»، یک پلتفرم انتشاراتی جامع برای تولید، ویرایش، انتشار و مدیریت انواع محتوای دیجیتال (مانند متن، تصویر، ویدئو، اسناد، فرمها و...) برای وبسایتها است، که بدون نیاز به دانش تخصصی در زمینهی کدنویسی (HTML، CSS، JavaScript و...) میتوان از آن استفاده کرد.
در واقع CMS لایهی محتوا را از طراحی و عملکرد وبسایت جدا میکند و با فراهم کردن رابط کاربری گرافیکی (GUI) و ارائهی ابزارهای متنوع، به کاربرانِ غیر متخصص اجاره میدهد محتوای وبسایت خود را به راحتی و بدون نیاز به نوشتن کدهای پیچیده، مدیریت کنند.
WordPress
WordPress یک سیستم مدیریت محتوای رایگان و متنباز است که بر پایهی زبان برنامهنویسی PHP و پایگاه دادهی MySQL ساخته شده است. این پلتفرم به کاربران امکان میدهد تا وبسایتها، وبلاگها و فروشگاههای آنلاین خود را به راحتی و بدون نیاز به دانش عمیق کدنویسی، ایجاد، مدیریت و بهروزرسانی کنند.
WordPress در حال حاضر به عنوان محبوبترین پلتفرم ساخت وبسایت در جهان شناخته میشود. از مهمترین دلایل این محبوبیت، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سهولت استفاده برای کاربران مبتدی تا حرفهای
- اکوسیستم عظیم تمها و پلاگینها و امکانات بیشمارشان
- انعطافپذیری در طراحی و پشتیبانی از انواع وبسایتها
- برخورداری از سئوی خوب (به صورت پیشفرض)
- مقیاسپذیری برای مدیریت سایتهای کوچک تا بسیار بزرگ
- مقرون به صرفه بودن (به دلیل رایگان بودن نرمافزار اصلی)
ASP.NET
ASP.NET یک فریمورک متنباز و قوی برای ساخت وبسایتها و اپلیکیشنهای تحت وب است. این فریمورک، بخشی از اکوسیستم بزرگتر و قدرتمند «NET.» است و به توسعهدهندگان امکان میدهد تا با استفاده از زبانهایی مانند سیشارپ (#C)، برنامههای تحت وب با مقیاسپذیری قابل توجه، امن و با عملکرد بالا را ایجاد کنند.
از مهمترین مزایای ASP.NET میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عملکرد و سرعت بالا
- چندسکویی
- امنیت بالا
- ابزارهای توسعه عالی
- انعطافپذیری در توسعه
- پشتیبانی مایکروسافت و جامعهی بزرگ توسعه دهندگان
Plesk
Plesk یک کنترل پنل میزبانی وب است که به دلیل برخورداری از ابزارهای اتوماسیون و رابط کاربری گرافیکی (GUI)، مدیریت وبسایتها، ایمیلها و سایر سرویسهای میزبانی وب را ساده میکند.
Plesk به افراد، توسعهدهندگان وب و ارائهدهندگان خدمات میزبانی وب، امکان میدهد تا حضور آنلاین خود را بدون نیاز به دانش گستردهی خط فرمان (Command-line) مدیریت کنند. با کمک این ابزار، وظایف پیچیدهای مانند: افزودن وبسایتهای جدید، پیکربندی پایگاههای داده، تنظیم حسابهای ایمیل یا حتی نصب برنامهها را میتوان از طریق یک رابط کاربری ساده، مدیریت کرد.
IIS (Internet Information Services)
IIS، نرمافزار وبسرور اختصاصی مایکروسافت است که بر روی سیستمعاملهای ویندوز سرور (Windows Server) اجرا میشود. نقش اصلی آن، میزبانی وبسایتها، برنامههای کاربردی وب و سرویسهای وب و سپس ارائهی آنها به کلاینتها از طریق اینترنت یا یک شبکه داخلی (اینترانت) است.
به بیان ساده، IIS مغز متفکر پشت صحنه است. او درخواستهای HTTP را از کاربران دریافت و به برنامهی وب مربوطه (مثلاً یک برنامه ASP.NET) هدایت میکند. سپس پاسخهای تولید شده توسط آن برنامه را دریافت و به مرورگرِ کاربر میفرستد.
دقت کنید IIS یک فریمورک یا کنترل پنل محسوب نمیشود! بلکه یک نرمافزار سرور واقعی است که درخواستهای وب را پردازش میکند.
SQL Server (Microsoft SQL Server)
SQL Server یک سیستم مدیریت پایگاه داده رابطهای (RDBMS) و بسیار قدرتمند از مایکروسافت است که وظیفهی سازماندهی، ذخیره، بازیابی و مدیریت حجم عظیمی از دادهها را به شکلی ایمن و کارآمد بر عهده دارد.
تصور کنید به جای انبوهی از اسناد کاغذی در یک گنجهی شلوغ، تمام اطلاعات مهم کسبوکار شما (از اطلاعات مشتریان و محصولات گرفته تا سوابق مالی و عملیاتی)، در یک کتابخانهی دیجیتال هوشمند و بسیار منظم قرار گرفتهاند؛ SQL Server دقیقا همین نقش را ایفا میکند.
اما SQL Server فقط یک انبار داده نیست، بلکه مانند یک مدیر هوشمند و امن عمل میکند. این سیستم نه تنها به شما کمک میکند تا دادههایتان را به بهترین شکل ممکن ساختاربندی کنید (در قالب جداول مرتبط)، بلکه امکانات پیشرفتهای برای حفاظت از این اطلاعات در برابر دسترسیهای غیرمجاز، تضمین در دسترس بودن دائمی آنها و همچنین تحلیل دادهها و استخراج گزارشهای کاربردی از آنها را فراهم میکند.
Ubuntu
Ubuntu را میتوان به عنوان دوستداشتنیترین و در دسترسترین چهرهی سیستمعامل لینوکس تصور کرد. یک سیستمعامل رایگان و متنباز که برای استفادهی همگان (از کاربران خانگی گرفته تا توسعهدهندگان و شرکتهای بزرگ) طراحی شده است.
Ubuntu با توجه به ویژگیهای چون: پایداری بالا، امنیت و انعطافپذیری بینظیر، نقشی اساسی در قلب سرورها، رایانش ابری و حتی اینترنت اشیا (IOT) ایفا میکند. چنانچه هماکنون بسیاری از وبسایتهای بزرگ، سرویسهای ابری و زیرساختهای حیاتی، بر پایه این سیستمعامل استوار هستند.
Ubuntu را میتوان نمایانگر فلسفهی «آزادی نرمافزار» دانست. پروژهای متنباز که قدرت و انعطافپذیری را برای کاربران خود فراهم میکند.
5. امنیت و احراز هویت
این دسته شامل مفاهیم مربوط به امنیت در فضای دیجیتال و فرآیندهای تأیید هویت است.
OTP (One-Time Password)
OTP را میتوان به عنوان یک کلید موقت و یکبار مصرف برای ورود به دنیای دیجیتال تصور کرد. یک رمز عبور محرمانه که برای مدت زمان بسیار کوتاهی معتبر است و فقط یک بار میتوان از آن استفاده کرد. چنانچه پس از استفاده یا انقضای زمانش، دیگر کارایی ندارد.
این کد معمولا از طریق یک کانال ارتباطی مطمئن و جداگانه (مانند ارسال پیامک به گوشی) یا از طریق یک اپلیکیشن مخصوص (مثل Google Authenticator) تولید و ارسال میشود. با این کار، احتمال دسترسی افراد متفرقه به حسابهای شخصی، تا حد زیادی کاهش مییابد.
این سیستم هوشمند، ستونِ اصلی احراز هویت دومرحلهای است و نقشی حیاتی در حفظ امنیت حسابهای آنلاین (از بانکداری اینترنتی گرفته تا شبکههای اجتماعی) دارد. هدف اصلی OTP این است که یک لایهی دفاعی اضافی در برابر سرقت هویت و دسترسیهای غیرمجاز ایجاد کند.
6. ابزارهای کاربردی متفرقه
این دسته شامل نرمافزارهایی است که در کارهای روزمرهی دیجیتال یا توسعهی وب کاربرد دارند؛ اما لزوما در یک دستهی فنی خاص یا بزرگتر قرار نمیگیرند.
Snagit
Snagit را میتوان به عنوان ابزار همهکارهی عکاسی و فیلمبرداری شخصی از صفحه نمایش کامپیوتر در نظر گرفت. امکانات این نرمافزار، چیزی فراتر از یک کلید ساده برای گرفتن اسکرینشات است! در واقع Snagit یک جعبه ابزار کامل و کاربرپسند، در اختیارتان قرار میدهد.
با کمک این نرمافزار میتوان هر چیزی را که روی صفحه ظاهر میشود، با دقت تمام ضبط کرد. تفاوتی ندارد یک پنجرهی کوچک باشد یا یک صفحهی وبِ طولانی که نیازمند پیمایش است.
اما قدرت واقعی Snagit فقط در ثبت نیست، بلکه در قابلیتهای ویرایشی سریع و هوشمندانهی آن است. پس از گرفتن عکس یا فیلم، میتوان به سرعت آن را با فلِشها، متنها، هایلایتها و ابزارهای متنوع دیگر، حاشیهنویسی، برجسته یا در صورت نیاز محو کرد. با کمک این ابزار، دیگر نیازی به نوشتن توضیحات طولانی نیست. بلکه میتوان مفاهیم، دستورالعملها و... را به صورت بصری و شفاف، در کوتاهترین زمان ممکن، در اختیار مخاطبان قرار داد.
7. مدیریت پروژه و بازاریابی
این دسته شامل متدولوژیها و مفاهیم مرتبط با مدیریت کسب و کار و جنبههای تجاری و بازاریابی آن است.
Scrum
Scrum یک فریمورک چابک (Agile Framework) و بسیار محبوب است که برای مدیریت پروژههای پیچیده و توسعهی محصولات (به ویژه در صنعت نرمافزار) طراحی شده است.
این چارچوب با تکیه بر شفافیت، بازرسی مداوم و قابلیت سازگاری سریع با تغییرات، به تیمها اجازه میدهد تا از اشتباهات درس بگیرند، نیازهای متغیر بازار را درک کنند و برای ایجاد بهترین محصول ممکن، همواره در مسیر درست به حرکتشان ادامه دهند.
به طور خلاصه، هدف اصلی Scrum کمک به تیمها برای ارائهی سریعتر و با کیفیتتر محصولات، با تمرکز بر ارزشآفرینی مستمر و سازگاری با تغییرات است.
Scrum یک متدولوژی سختگیرانه نیست. بلکه فلسفهای انعطافپذیر و انسانمحور است که بر همکاری، یادگیری و ارائهی ارزش مستمر، تأکید دارد.
Jira
یک نرمافزار محبوب مدیریت پروژه و ردیابی مسائل (issue tracking) است که به طور گسترده توسط تیمهای توسعهی نرمافزار، برای برنامهریزی، ردیابی و انتشار محصولات استفاده میشود.
Jira یک چارچوب یا متدولوژی نیست. ابزاریست که پیادهسازی و پشتیبانی از چارچوبهای مدیریت پروژه را تسهیل میکند. این نرمافزار به شما امکان میدهد تا هر قطعه از کار را به صورت یک «مسئله» (Issue) تعریف کنید. تفاوتی ندارد که این قطعه، یک باگ کوچک در نرمافزار یا یک ویژگی بزرگ محصول باشد. به هر حال شما میتوانید آن را در طول مسیر پیشرفت، ردیابی کنید. این دقیقاً مانند داشتن یک تابلو راهنماست که همیشه به شما نشان میدهد: چه کسی مشغول چه کاری است، هر کار در چه مرحلهای قرار دارد و چه موانعی ممکن است وجود داشته باشد.
قدرت اصلی Jira، در انعطافپذیری و قابلیت شخصیسازی عمیق آن است. این سیستم به شما اجازه میدهد تا جریانهای کاری (workflows) را دقیقاً بر اساس نیازهای تیم یا کسبوکارتان تعریف کنید. همچنین با قابلیتهای گزارشدهی بصری و تحلیلهای جامع، مانند یک دستیار هوشمند تحلیلی عمل میکند که به شما بینشهای ارزشمندی در مورد بهرهوری تیم، پیشرفت پروژه و نقاط قوت و ضعف آن ارائه میدهد.
B2B (Business-to-Business)
به مدلی از کسبوکار اشاره دارد که در آن محصولات یا خدمات به جای مصرفکنندهی نهایی، به سایر کسبوکارها ارائه میشوند. (مثلاً یک شرکت نرمافزاری که نرمافزار خود را به شرکتهای دیگر میفروشد.)
به عبارت دیگر در این نوع تجارت، مشتری شما افراد حقیقی نیستند. بلکه سازمانها یا شرکتهای دیگری هستند که از محصولات یا خدمات شما برای عملیات خود، تولید محصولاتِ دیگر یا فروش مجدد به مشتریانشان استفاده میکنند.
این مدل تجاری در مقابل (Business-to-Consumer) B2C قرار میگیرد که در آن کسبوکارها مستقیماً محصولات یا خدمات خود را به مصرفکنندگان نهایی (افراد حقیقی) میفروشند.
از مهمترین چالشهای تجارت B2B، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- چرخهی فروش طولانی
- وجود تصمیمگیرندگان متعدد (در سمت خریدار)
- رقابت شدید
- نیاز به ارائهی اطلاعات تخصصی، عمیق و منطقی به خریداران
- نیاز به ایجاد روابط و نگهداری ارتباطات بلندمدت
- لزوم سازگاری با نیازهای متغیر کسبوکارها